تهانوى هم گفت : خوارج هرگز دروغ نمىگويند و به رغم گمراهى و بدعت خويش از راست‌گوترين مردم هستند . « 1 » ابن تيميه ، خوارج را به رغم خروج از دين ، راست‌گوترين مردم مىداند و نقل كرده كه حديث آنان را صحيح‌ترين حديث دانسته‌اند . « 2 » برخى در تعليل راست‌گويى خوارج گفته‌اند : آنان مرتكب كبيره را كافر مىدانند . « 3 » 40 . اعتزال ، دشمن اهل حديث : مكتب اهل حديث ، كار را از حد گذراند و مطالبى در ميان مردم پراكند كه خلاف قرآن بود و عقل و وجدان از پذيرش آن گريزان است . از اين عقايد است ؛ نفى عصمت پيامبر ( ص ) جز در تبليغ احكام ، عقيدهء جبر ، تجسيم و تشبيه ، لزوم خضوع و فرمانبردارى از حاكم . معتزله و خصوصا شيعه با نقل روايات صحيح و صريح به رويارويى با آنان برخاستند و گفته‌هاى نادرست اهل حديث را خواه در مسائل عقيدتى و خواه در حوادث تاريخى رد كردند . اهل حديث به شيوهء تجريح و تحريم فكرى پناه بردند و در مبارزه با شيعه مقرر كردند كه روايت كسانى كه بوى تشيع مىدهند ، پذيرفته نشود . در مورد معتزله كه از حمايت برخى از خلفا بهره‌مند بودند ، مقرر كردند كه هرگاه راوى معتزلى ، بدخواه اهل حديث باشد ، نه سخنش شنيده شود و نه بدان اعتنا شود ، زيرا همين كه معتزلى و مخالف اهل حديث است ، موجب ضعف او بوده ، گفته‌هايش را از درجه اعتبار مىاندازد . « 4 »

--> ( 1 ) . قواعد فى علوم الحديث ، 444 . ( 2 ) . بحوث فى تاريخ السنة المشرفه ، 29 . ( 3 ) . همان ، 28 . ( 4 ) . السنة قبل التدوين ، 443 .